Online College Courses for Credit

+
Универзални житни комбајн-уређаји  делови и конструкција

Универзални житни комбајн-уређаји делови и конструкција

Author: Slobodan Stojićević
See More
Fast, Free College Credit

Developing Effective Teams

Let's Ride
*No strings attached. This college course is 100% free and is worth 1 semester credit.

37 Sophia partners guarantee credit transfer.

299 Institutions have accepted or given pre-approval for credit transfer.

* The American Council on Education's College Credit Recommendation Service (ACE Credit®) has evaluated and recommended college credit for 32 of Sophia’s online courses. Many different colleges and universities consider ACE CREDIT recommendations in determining the applicability to their course and degree programs.

Tutorial

Kombajni – Osnovni pojmovi i način rada

Kombajni su namenjeni za žetvu zrna, pri čemu ono treba da se odvoji od žetvenih ostataka i ostalih primesa. To treba da se obavi u što je moguće kraćem vremenu, a da se pri tome očuva kvalitet, uz najmanje moguće gubitke i oštećenja zrna. Postupak i oprema za ubiranje prilagođeni su vrsti useva, postupku gajenja i klimatskim uslovima.

Postupak ubiranja sastoji se od odsecanja, vršidbe, separacije i čišćenja. Savremene mašine, sprovode sve ove postupke u jednom prohodu, a zovu se kombajni (engleski combine, combine harvesters, nemački Mähdrescher). Od pojave prvih kombajna, sedamdesetih godina devetnaestog veka u SAD i četrdesetih godina dvadesetog veka u Evropi, do danas, taj naziv se raširio i na druge žetvene mašine, ne samo za univerzalne kombajne za zrno, već i na samohodne kombajne koji objedinjavaju više operacija. U ovom materijalu reč je samo o univerzalnim kombajnima za sitnozrne biljne vrste.

Vršidbeni aparati

U vršidbenom aparatu zrno se odvaja od klasja, oklaska, mahune, te prolazi kroz sloj materijala i podbubnja, i odlazi do uređaja za čišćenje. Zrno može da bude neovršeno, izvršeno i izdvojeno. Cilj je da udeo izdvojenog zrna, izvršenog zrna koje je prošlo kroz podbubanj, bude što veći, a da oštećenja budu što manja. Kao što je navedeno, razlikuju se dva osnovna tipa vršidbenog aparata, tangencijalni i aksijalni.

Osnovni delovi tangencijalnog vršidbenog aparata su bubanj i podbubanj. Ubrana masa kreće se po obimu bubnja u pravcu rotacije, tangira ga, te od toga potiče naziv. Na nekim rešenjima postavlja se ulazni usmerivački valjak, prednji biter, pa i dodatni bubanj i podbubanj. Prečnik i širina bubnja zavise od učinka kombanja, a kreću se u dijapazonu 450 do 800 mm, odnosno 850 do 2.800 mm. Postoji više vrsta bubnjeva, u zavisnosti od biljne vrste, a najčešći je onaj sa šest do deset letava sa rebrima. Za branje kukuruza se bubanj „blindira“, odnosno, popunjava razmak među letvama limenim zatvaračima. Na novijim rešenjima uvek se koristi „blindirani“ bubanj.

Podbubanj je izveden od letava od pljosnatog čelika, a formira sito. Poprečne letve su isturene u odnosu na segmentne nosače, da bi se ostvarilo protrljavanje biljne mase i izvršaj zrna. Obuhvatni ugao podbubnja je tako odabran da ne dolazi to namotavanja biljne mase po obimu bubnja, a iznosi 104 do 120 °.

Obodna brzina bubnja, odnosno broj obrtaja, podešava se zamenom lančanika ili varijatorom. Obično je u dijapazonu 400 do 1.300 °/min, a bira se u zavisnosti od biljne vrste koja se ubire i stanja useva. Takođe, u zavisnosti od biljne vrste, a na osnovu uputstva proizvođača, podešava se prednji i zadnji zazor između podbubnja i bubnja (zazor na ulazu i na izlazu).

Poželjno je da se pri prolasku kroz vršidbeni aparat svo zrno ovrši i propadne kroz podbubanj. Porastom obodne brzine bubnja to se podstiče, smanjuju se gubici vršalice, ali, istovremeno se povećava i oštećenje zrna

Izlazni biter umanjuje opasnost od namotavanja biljne mase na bubanj, smanjuje joj brzinu i usmerava ka separatoru.

Aksijalni vršidbeni aparat ima jedan, što je češće, ili dva, podužno postavljena rotora, bubnja. U novije vreme, proizvode se i aksijalni vršidbeni aparati kod kojih rotira i podbubanj u suprotnom smeru od bubnja, ali sa manjim brojem obrtaja, kako bi se kvalitetnije obavila vršidba. Biljna masa se kreće između prednjeg dela rotora, bubnja, i podbubnja po zavojnici, duž ose, pa od toga i potiče naziv –aksijalni. Prečnik bubnja, za izvedbu sa jednim rotorom je, u zavisnosti od kapaciteta kombajna, 530 do 800 mm, a dužina celog rotora (što uključuje i deo za separaciju) 2.200 do 4.200 mm. Broj obrtaja rotora, bubnja, može da se podešava, a dijapazon je 200 do 1.600 /min.

Ulogu koju na tangencijalnim vršidbenim aparatima imaju letve, pomeranje i protrljavanje biljne mase, na aksijalnom bubnju imaju spiralno postavljeni čvorovi – profilisana ispupčenja. Bubanj je oklopljen sa dva podbubnja, od kojih svaki zatvara po pola obima.

Sa čeone strane rotora nalazi se deo za uvlačenje i raspoređivanje biljne mase po obimu bubnja. Usled toga što je put biljne mase kroz ovakav vršidbeni aparat duži, udeo zrna koje se izvrši i izdvoji kroz podbubanj je u njemu veći, a, uz pravilno podešavanje, oštećenja zrna su manja. Za rad sa aksijalnim vršidbenim aparatom potrebna je veća snaga.

Osim prikazane izvedbe aksijalnog vršidbenog aparata, sreću se i drugačije. Na primer, aksijalni aparat sa tangencijalnim dovođenjem biljne mase.

Za oba tipa vršidbenog aparata, za ostvarenje kvalitetnog rada, značajno je da dotok žetvene mase bude što ujednačeniji.

Separatori

Pri uobičajenim uslovima rada 80 do 90 % ovršenog zrna izdvaja se kroz rešetku podbubnja, dok je preostalo „zarobljeno“ u biljnoj masi. Zadatak separatora je da iz biljne mase izdvoji ovršeno, pa i neovršeno zrno, te da se tako smanje gubici. Na kombajnima se, uglavnom, primenjuju dva tipa uređaja, slamotres i rotacioni separator.Slamotresi su izvedeni kao uređaji koji biljnu masu protresaju u tri do šest oscilatornih sekcija, te tako izdvajaju ovršeno i neovršeno zrno. Sekcije su kutijaste, sa sitima posebne izvdebe i sa dve do šest kaskada, koje su tako formirane da podstiču rastresanje i odskakanje biljne mase, te izdvajanje zrna. Sekcije su postavljene na kolenasta vratila, koja pri rotaciji, 190 do 220 °/min, ostvaruju njihovo oscilovanje. Ovršeno i neovršeno zrno propada kroz otvore sita, dospeva na dno sekcije i odvodi se do sabirne ravni uređaja za čišćenje, ili do usmerne ravni postavljene ispod slamotresa, te se njome dovodi do uređaja za čišćenje.

Na većini savremenih rešenja kombajna iznad sekcija slamotresa postavljeni su rotirajući ili oscilujući radni organi, koji dodatno rastresaju biljni materijal, te time ubrzavaju odvajanje zrna.

Učinak slamotresa zavisi od površine, dužine i širine, a predstavljaju usko grlo za povećanje učinka kombajna.

Rotacioni separatori su po izvedbi slični aksijalnim vršajnim aparatima. Rotori, obično prečnika 450 do 500 mm, na sebi nose izdanke – klinove, koji biljnu

masu pokreću i protrljavaju. Sa gornje strane su obično pokriveni poklopcem na kojem su, sa unutrašnje strane, letve za usmeravanje. Sa donje strane je rešetkasti omotač, kroz čije otvore propada zrno i usitnjeni MDZ (materijal drugačiji od zrna – u literaturi MOG – Material Other then Grain).

Rotacioni separatori koriste se na tangencijalnim kombajnima najvećeg učinka, a na aksijalnim kombajnim su nastavak vršidbenog aparata, na istom rotoru. Zbog drugačijeg načina sprovođenja separacije MDZ se intenzivnije usitnjava, što za posledicu ima teže ubiranje usitnjene slame (povećane gubitke pikap uređaja i prese) i povećano opterećenje uređaja za čišćenje.

Na najvećim kombajnima se, po pravilu, primenjuju rotacioni separatori, jer bi gabariti odgovarajućeg slamotresa bili preveliki.

Обратите пажњу на вршидбени апарат и сламотрес-рад и делови